دیوان حافظ

اَلمِنَّةُ لِلَّه که دَرِ مِيکَده باز اَست

زان رو که مَرا بَر دَرِ او رویِ نياز اَست

خُم‌ها هَمه دَر جوش و خُروشَند زِ مَستی

وان مِی که دَر آنجاست حَقيقَت نه مَجاز اَست

اَز وِی هَمه مَستی و غُرور اَست و تَکَبُّر

وَز ما هَمه بيچارِگی و عَجز و نياز اَست

رازی که بَرِ غِير نَگُفتيم و نَگوييم

با دوست بِگوييم که او مَحرَمِ راز اَست

شَرحِ شِکَنِ زُلفِ خَم اَندَر خَمِ جانان

کوتَه نَتَوان کَرد که اين قِصّه دِراز اَست

بارِ دِلِ مَجنون و خَمِ طُرّه ی لِيلی

رُخساره ی مَحمود و کَفِ پایِ اَياز اَست

بَردوخته‌اَم ديده چو باز اَز هَمه عالَم

تا ديده ی مَن بَر رُخِ زيبایِ تو باز اَست

دَر کَعبه ی کویِ تو هَر آن کَس که بيايَد

اَز قِبله ی اَبرویِ تو دَر عِينِ نَماز اَست

اِی مَجلِسيان سوزِ دِلِ حافِظِ مِسکين

اَز شَمع بِپُرسيد که در سوز و گُداز اَست

بی مِهرِ رُخَت روزِ مَرا نور نَماندَست

وَز عُمر مَرا جُز شَبِ دِيجور نَماندَست

هَنگامِ وِداعِ تو زِ بَس گِريه که کَردَم

دور اَز رُخِ تو چَشمِ مَرا نور نَماندَست

می‌رَفت خيالِ تو زِ چَشمِ مَن و می‌گُفت

هِيهات اَز اين گوشه که مَعمور نَماندَست

وَصلِ تو اَجَل را زِ سَرَم دور هَمی‌داشت

اَز دولَتِ هِجرِ تو کُنون دور نَماندَست

نَزديک شُد آن دَم که رَقيبِ تو بِگويَد

دور اَز رُخَت اين خَسته ی رَنجور نَماندَست

صَبر اَست مَرا چاره ی هِجرانِ تو ليکِن

چون صَبر تَوان کَرد که مَقدور نَماندَست

دَر هِجرِ تو گَر چَشمِ مَرا آب رَوان اَست

گو خونِ جِگَر ريز که مَعذور نَماندَست

حافِظ زِ غَم اَز گِريه نَپَرداخت به خَنده

ماتَم زَده را داعيه ی سور نَماندَست

بيا که قَصرِ اَمَل سَخت سُست بُنيادَست

بيار باده که بُنيادِ عُمر بَر بادَست

غُلامِ هِمَّتِ آنَم که زيرِ چَرخِ کَبود

زِ هَر چه رَنگِ تَعَلُّق پَذيرَد آزادَست

چه گويَمَت که به مِيخانه دوش مَست و خَراب

سُروشِ عالَمِ غِيبَم چه مُژده‌ها دادَست

که اِی بُلَندنَظَر شاهبازِ سِدره نِشين

نِشيمَنِ تو نه اين کُنجِ مِحنَت آبادَست

تو را زِ کُنگُره ی عَرش می‌زَنَند صَفير

نَدانَمَت که دَر اين دامگَه چه اُفتادَست

نَصيحَتی کُنَمَت ياد گير و دَر عَمَل آر

که اين حَديث زِ پيرِ طَريقَتَم يادَست

غَمِ جَهان مَخور و پَندِ مَن مَبَر اَز ياد

که اين لَطيفه ی عِشقَم زِ رَهرُوی يادَست

رِضا به داده بِدِه وَز جَبين گِرِه بُگشای

که بَر مَن و تو دَرِ اِختيار نَگشادَست

مَجو دُرُستیِ عَهد اَز جَهانِ سُست نَهاد

که اين عَجوز عَروسِ هَزاردامادَست

نِشانِ عَهد و وَفا نيست دَر تَبَسُّمِ گُل

بِنال بُلبُلِ بی دِل که جایِ فَريادَست

حَسَد چه می‌بَری اِی سُست نَظم بَر حافِظ؟

قَبولِ خاطِر و لُطفِ سُخَن خُدادادَست

تا سَرِ زُلفِ تو دَر دَستِ نَسيم اُفتادَست

دِلِ سودازَده اَز غُصّه دو نيم اُفتادَست

چَشمِ جادویِ تو خود عِين سَوادِ سِحْر اَست

ليکِن اين هَست که اين نُسخه سَقيم اُفتادَست

دَر خَمِ زُلفِ تو آن خالِ سيَه دانی چيست؟

نُقطه ی دوده که دَر حَلقه ی جيم اُفتادَست

زُلفِ مِشکين تو دَر گُلشَنِ فِردوسِ عِذار

چيست؟ طاووس که دَر باغِ نَعيم اُفتادَست

دِلِ مَن دَر هَوَس رویِ تو اِی مونِسِ جان

خاکِ راهيست که دَر دَستِ نَسيم اُفتادَست

هَمچو گَرد اين تَنِ خاکی نَتَوانَد بَرخاست

اَز سَرِ کویِ تو زان رو که عَظيم اُفتادَست

سايه ی قَدِّ تو بَر قالَبَم اِی عيسی دَم

عَکسِ روحيست که بَر عَظمِ رَميم اُفتادَست

آن که جُز کَعبه مُقامَش نَبُد اَز يادِ لَبَت

بَر دَرِ مِيکَده ديدَم که مُقيم اُفتادَست

حافِظِ گُمشُده را با غَمَت اِی يارِ عَزيز

اِتِّحاديست که دَر عَهدِ قَديم اُفتادَست

بُرو به کارِ خود اِی واعِظ اين چه فَريادَست؟

مَرا فِتاد دِل اَز رَه تو را چه اُفتادَست؟

ميانِ او، که خُدا آفَريده اَست اَز هيچ

دَقيقه‌ايست که هيچ آفَريده نَگشادَست

به کام تا نَرِسانَد مَرا لَبَش چون نای

نَصيحَتِ هَمه عالَم به گوشِ مَن بادَست

گِدایِ کویِ تو اَز هَشت خُلد مُستَغنيست

اَسيرِ عِشقِ تو اَز هَر دو عالَم آزادَست

اَگَر چه مستیِ عِشقَم خَراب کَرد وَلی

اَساسِ هَستیِ مَن زان خَراب آبادَست

دِلا مَنال زِ بيداد و جورِ يار که يار

تو را نَصيب هَمين کَرد و اين اَز آن دادَ ست

بُرو فَسانه مَخوان و فُسون مَدَم حافِظ

کَز اين فَسانه و اَفسون مَرا بَسی يادَست

رَواقِ مَنظَرِ چَشمِ مَن آشيانه ی توست

کَرَم نُما و فُرود آ که خانه خانه ی توست

به لُطفِ خال و خَط اَز عارِفان رُبودی دِل

لَطيفه‌هایِ عَجَب زيرِ دام و دانه ی توست

دِلَت به وَصلِ گُل اِی بُلبُلِ صَبا خوش باد

که دَر چَمَن هَمه گُلبانگِ عاشِقانه ی توست

عِلاجِ ضَعفِ دِلِ ما به لَب حَوالَت کُن

که اين مُفَرِّحِ ياقوت دَر خَزانه ی توست

به تَن مُقَصِّرَم اَز دولَتِ مُلازِمَتَت

وَلی خُلاصه ی جان خاکِ آستانه ی توست

مَن آن نيَم که دَهَم نَقدِ دِل به هَر شوخی

دَرِ خَزانه به مُهرِ تو و نِشانه ی توست

تو خود چه لُعبَتی اِی شَهسَوارِ شيرين کار

که توسَنی چو فَلَک رامِ تازيانه ی توست

چه جایِ مَن؟ که بِلَغزَد سِپِهرِ شَعْبَده باز

از اين حيَل که دَر اَنبانه ی بَهانه ی توست

سُرودِ مَجلِسَت اَکنون فَلَک به رَقص آرَد

که شِعرِ حافِظِ شيرين سُخَن تَرانه ی توست

خَلوَت گُزيده را به تَماشا چه حاجَت اََست

چون کویِ دوست هَست به صَحرا چه حاجَت اَست

جانا به حاجَتی که تو را هَست با خُدا

کاخِر دَمی بِپُرس که ما را چه حاجَت اَست

اِی پادشاهِ حُسن  خُدا را  بِسوختيم

آخِر سُؤال کُن که گِدا را چه حاجَت اَست

اَربابِ حاجَتيم و زَبانِ سُؤال نيست

دَر حَضرَتِ کَريم تَمَنّا چه حاجَت اَست

مُحتاجِ قِصّه نيست گَرَت قَصدِ خونِ ماست

چون رَخت اَز آنِ توست به يَغما چه حاجَت اَست

جامِ جَهان نُماست ضَميرِ مُنيرِ دوست

اِظهارِ اِحتياج خود آن جا چه حاجَت اَست

آن شُد که بارِ مِنَّتِ مَلّاح بُردَمی

گوهَر چو دَست داد به دَريا چه حاجَت اَست

اِی مُدَّعی بُرو که مَرا با تو کار نيست

اَحباب حاضِرَند به اَعدا چه حاجَت اَست

اِی عاشِقِ گِدا چو لَبِ روح بَخشِ يار

می‌دانَدَت وَظيفه، تَقاضا چه حاجَت اَست

حافِظ تو خَتم کُن که هُنَر خود عَيان شَوَد

با مُدَّعی نِزاع و مُحاکا چه حاجَت اَست

خُدا چو صورَتِ اَبرویِ دِلگُشایِ تو بَست

گُشادِ کارِ مَن اَندَر کِرِشمِه‌هایِ تو بَست

مَرا و سَروِ چَمَن را به خاکِ راه نِشاند

زَمانه تا قَصَبِ نَرگِسِ قَبایِ تو بَست

زِ کارِ ما و دِلِ غُنچه صَد گِرِه بُگشود

نَسيمِ گُل چو دِل اَندَر پِیِ هَوایِ تو بَست

مَرا به بَندِ تو دورانِ چَرخ راضی کَرد

وَلی چه سود که سَررِشته دَر رِضایِ تو بَست

چو نافه بَر دِلِ مِسکينِ مَن گِرِه مَفِکَن

که عَهد با سَرِ زُلفِ گِرِه گُشایِ تو بَست

تو خود وِصالِ دِگَر بودی اِی نَسيمِ وِصال

خَطا نِگَر که دِل اُمّيد دَر وَفایِ تو بَست

زِ دَستِ جورِ تو گُفتَم زِ شَهر خواهَم رَفت

به خَنده گُفت که حافِظ بُرو، که پایِ تو بَست؟

آن شَبِ قَدری که گويَند اَهلِ خَلوَت اِمشَب اَست

يا رَب اين تاثير دولَت دَر کُدامين کوکَب اَست

تا به گيسویِ تو دَستِ ناسِزايان کَم رَسَد

هَر دِلی اَز حَلقه‌ای دَر ذِکرِ يارَب يارَب اَست

کُشته ی چاهِ زِنَخدانِ توام کَز هَر طَرَف

صَد هَزارَش گَردَنِ جان زيرِ طوقِ غَبغَب اَست

شَهسَوارِ مَن، که مَه آيينه دارِ رویِ اوست

تاجِ خورشيدِ بُلَندَش خاکِ نَعلِ مَرکَب اَست

عَکسِ خِوی بَر عارِضَش بين کافتابِ گَرم رو

دَر هَوایِ آن عَرَق تا هَست هَر روزَش تَب اَست

مَن نَخواهَم کَرد تَرکِ لَعلِ يار و جامِ مِی

زاهدان، مَعذور داريدَم که اينَم مَذهَب اَست

اَندَر آن ساعَت که بَر پُشتِ صَبا بَندَند زين

با سُلِيمان چْوْن بِرانَم مَن که مورَم مَرکَب اَست؟

آن که ناوَک بَر دِلِ مَن زيرِ چَشمی می‌زَنَد

قوتِ جانِ حافِظَش دَر خَنده ی زيرِ لَب اَست

آبِ حِيوانَش زِ مِنقارِ بَلاغَت می‌چِکَد

زاغِ کِلکِ مَن به نامْ ايزَد چه عالی مَشرَب اَست